Osmanlı’dan Şemdinli’ye JİTEM: Derin Devlet Zihniyetinin Tarihsel Sürekliliği ve Kurumsal Dönüşümü
Medeni Duran
Bağımsız Araştırmacı / Almanya
Mayıs 2026
Bu çalışma, Jandarma İstihbarat ve Terörle Mücadele (JİTEM) yapılanmasının tarihsel kökenlerini, kurumsal sürekliliğini ve siyasal işlevini incelemektedir. Temel argüman, JİTEM’in “devlet içinde çete” olarak nitelendirilmesinin olguyu basitleştirdiği ve gerçeği gizlediğidir. JİTEM, Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluş döneminden Cumhuriyet Türkiyesi’ne uzanan 700 yıllık bir “Jitemvari zihniyet”in modern ve kurumsallaşmış tezahürüdür. Çalışma, Teşkilat-ı Mahsusa’dan 12 Eylül 1980 darbesine, 1990’lı yılların kirli savaşından Susurluk, Şemdinli ve Ergenekon süreçlerine kadar uzanan tarihsel sürekliliği, birincil tanıklıklar (Abdulkadir Aygan itirafları), resmi belgeler ve akademik literatür ışığında analiz etmektedir. Sonuç olarak JİTEM’in, devletin resmî güvenlik aygıtının organik bir parçası olduğu ve “derin devlet” olgusunun en somut örneğini teşkil ettiği savunulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: JİTEM, derin devlet, Teşkilat-ı Mahsusa, faili meçhul cinayetler, kirli savaş, Kürt sorunu, Osmanlı mirası.
Medeni Duran
1971’de Mardin’in Nusaybin ilçesinde doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Nusaybin ve Midyat’ta tamamladı. 1988’de İstanbul’a yerleşti ve yaklaşık 13 yıl burada yaşadı. Mezopotamya Kültür Merkezi’nde (MKM) tiyatro çalışmaları yaptı. İlk kitabı Pênûsa Min Azadiyê 2001’de Perî Yayınları tarafından yayımlandı. 2002’de yurt dışına çıktı ve Almanya’nın Meiningen kentinde yaşamaya başladı. Yazarlık çalışmalarını Almanya’da sürdüren Duran’ın Welatê Min Qîra adlı kitabı da Perî Yayınları tarafından yayımlandı. Kürt PEN üyesidir. Mezopotamya Haber Ajansı’nda yazar ve uluslararası muhabir olarak çalıştı; çeşitli yayın organlarında yazı ve haberleri yayımlandı. Osmanlı’dan Şemdinli’ye JİTEM Tarihi adlı araştırma kitabı 2006’da Berçem Yayınları tarafından yayımlandı.
jitem hizbulah insan haklari ergenekon tc